Halı Saha Ölçüleri ve Zemin Altyapısı: Planlama Rehberi

Bir halı sahanın oyuncuya hissettirdiği her şey, yani topun sekmesi, zeminin düzlüğü, yağmurdan sonra ne kadar çabuk kullanılabildiği, çimin altında başlar. Çim halı birkaç günde serilir; ama altındaki katmanlar yanlış hazırlanmışsa saha ilk kışında çukurlaşır, su tutar ve çimin ömrü kısalır. Saha ölçüsü ise arazinin nasıl kullanılacağını, çitin, aydınlatmanın ve varsa çatının boyutunu belirler.

Bu rehberde önce yaygın saha ölçülerini ve arazide ne kadar yer gerektiğini, sonra çimin altındaki altyapının katman katman nasıl hazırlandığını anlatıyoruz. Maliyet kalemlerini ve yapım sürecini merak ediyorsanız halı saha yapımı maliyeti ve süreci yazımıza da bakabilirsiniz.

Yaygın halı saha ölçüleri

Halı sahalar için tek bir zorunlu ölçü yoktur; arazi ve kullanım amacına göre planlanır. Piyasada en çok karşılaşılan oyun alanı ölçüleri şunlardır:

Bu ölçüler yalnızca oyun alanıdır. Arazinin ne kadarının gerektiğini hesaplarken çevredeki payları da eklemek gerekir.

Arazide ne kadar yer gerekir?

Oyun alanının çevresinde, çizgi ile çit arasında oyuncuların güvenle dışarı taşabileceği bir pay bırakılır. Bu pay genellikle bir ile iki metre arasında planlanır. Çitin dışında ise seyirci ve bekleme alanı, soyunma ve duş birimi, otopark ve servis yolu yer alır.

Örneğin 25 × 45 metrelik bir oyun alanı, çevresinde birer buçuk metrelik pay bırakıldığında çit hattı olarak yaklaşık 28 × 48 metreye ulaşır. Buna çit dışındaki kullanım alanları eklendiğinde arazinin önemli ölçüde daha büyük olması gerekir. Arazi dar ise oyun alanını küçültmek, çit içindeki güvenlik payından kısmaktan daha doğrudur.

Yönlendirme ve konum

Saha mümkünse uzun kenarı kuzey–güney yönünde olacak şekilde yerleştirilir. Böylece sabah ve akşam saatlerinde alçak güneş kalecilerin ve oyuncuların gözüne doğrudan gelmez. Diyarbakır gibi yazları çok sıcak geçen yerlerde sahaların asıl kullanım saatleri akşamlar olduğu için aydınlatma planı da bu yönlendirmeyle birlikte düşünülmelidir.

Konum seçerken yağmur suyunun nereye akacağına, sahanın çevredeki yollardan ve komşu yapılardan ne kadar uzakta kaldığına ve gece aydınlatmasının çevreyi rahatsız edip etmeyeceğine bakılır. Ticari bir saha ya da kapalı bir yapı için ilgili belediyeden imar durumu ve gerekli izinler önceden sorulmalıdır.

Çimin altında ne var? Katman katman altyapı

Açık bir halı sahada yaygın olarak uygulanan altyapı, aşağıdan yukarıya şu katmanlardan oluşur:

1. Bitkisel toprağın sıyrılması: Üstteki yumuşak, organik toprak tamamen alınır. Bu toprak yerinde kalırsa zamanla çürür ve oturur.
2. Kazı ve tesviye: Zemin, planlanan kotlara göre kazılır ya da doldurulur. Dolgu yapılan yerler katman katman sıkıştırılır.
3. Drenaj: Sahanın altına ya da kenarlarına açılan hendeklere delikli drenaj boruları döşenir ve çevreleri çakılla doldurulur. Su, sahanın dışındaki bir kanala ya da toplama noktasına yönlendirilir.
4. Alt temel (kaba mıcır): İri taneli kırma taş serilir ve silindirle sıkıştırılır. Bu katman yükü dağıtır ve suyun aşağı inmesine izin verir.
5. Üst temel (ince mıcır): Daha ince taneli malzemeyle yüzey düzeltilir ve yeniden sıkıştırılır. Çimin üzerine oturacağı düzlük bu katmanda sağlanır.
6. Çim halı ve dolgu: Suni çim serilir, ek yerleri birleştirilir, ardından kuvars kumu ve kauçuk granül dolgu yapılır.

Bazı projelerde mıcır yerine asfalt ya da beton bir taban tercih edilir. Bu tabanlarda suyun aşağı inemeyeceği hesaba katılarak eğim ve kenar drenajı daha özenli planlanır.

Eğim ve su tahliyesi

Bir halı saha göze tamamen düz görünse de yüzeyinde suyun kenarlara akmasını sağlayan çok hafif bir eğim vardır. Bu eğim gözle fark edilmeyecek kadar azdır ama yağmurdan sonra sahanın ortasında su birikmesini önler. Eğim ya ortadan iki kenara (sırt şeklinde) ya da bir kenardan diğerine verilir.

Su birikmesi, halı sahaların kışın en sık yaşadığı sorundur. Biriken su gece donar, dolgu malzemesini yerinden oynatır ve çim liflerini zorlar. Bu nedenle drenaj, altyapının kısılabilecek bir kalemi değil, sahanın ömrünü belirleyen kısmıdır.

Çit, aydınlatma ve çatı altyapısı baştan planlanmalı

Çevre çitinin direkleri, aydınlatma direkleri ve varsa çatı kolonları, sahanın altyapısıyla birlikte planlanmalıdır. Bu elemanların temelleri, mıcır katmanları serilmeden önce yapılır; sonradan yapıldığında hazır zemin kırılır ve sıkıştırılmış katmanlar bozulur.

• Çevre çiti: Saha çitleri 4 ile 6 metreye kadar yükselebilir; yüksek ve uzun direkler derin temel ister. Çit sistemi seçenekleri için fens teli sayfamıza bakabilirsiniz.
• Aydınlatma: Direk yerleri ve kablo boruları altyapı aşamasında zemine yerleştirilir.
• Çatı: Sahayı ileride kapatmayı düşünüyorsanız kolon temellerini baştan yapmak, sonradan kazı yapmaktan çok daha doğrudur. Çatı seçenekleri için çatı sistemleri sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sık yapılan altyapı hataları

• Bitkisel toprağı bırakıp üzerine mıcır sermek: Saha birkaç yıl içinde yer yer çöker.
• Dolgu alanlarını sıkıştırmamak: Sonradan doldurulmuş kısımlar diğerlerinden fazla oturur ve dalgalanma yapar.
• Drenajı kenara kadar getirip suyu bir yere bağlamamak: Su sahadan çıkar ama çitin dibinde birikir.
• Yüzeyi lazer ya da hassas ölçüyle kontrol etmeden çim sermek: Gözle fark edilmeyen çukurlar topun yolunu değiştirir ve su tutar.
• Çit ve aydınlatma temellerini sona bırakmak: Hazır zemin kırılır, katmanlar bozulur.

Altyapıdan sonra: çim seçimi

Altyapı tamamlandığında sıra çim seçimine gelir. Hav yüksekliği, iplik tipi ve dolgu miktarı sahanın oyun hissini doğrudan belirler. Bu konuyu ayrı bir yazıda, halı saha çimi seçimi rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Tüm saha ürünlerimizi spor sahaları sayfasında bulabilirsiniz.

Arazinizi yerinde görüp hangi saha ölçüsünün sığdığını, zeminin ne kadar kazı ve dolgu istediğini ve suyun nereye tahliye edileceğini birlikte belirleyelim. Diyarbakır ve çevre illerde keşif ücretsizdir; altyapı, çim, çit ve aydınlatmayı kalem kalem gösteren yazılı teklif hazırlarız. Teklif formunu doldurabilir ya da halı saha yapımı sayfamızdan ayrıntılara ulaşabilirsiniz.